Sextant Okuma    Pusula Okuma    Denizci Dugumleri    Yenebilen balik cesitleri      Deniz fenerleri   Acikdenizseyri&serthava
Avrupa doga sporlari egitim ve dinleme Camplarimiz      
        
PUSULA

  Doga yürüyüsünde yollari ve patikalari izlemek istemiyorsan bir pusulaya ihtiyacin olacak. Pusula enerji hatlarindan 55 metre, telefon hatlarından 10 metre, çelik demir malzemeden en az bir metre uzakta kullanilirsa dogru deger verir.

  Pusulanin kuzey ignesi,pusula yuvasinin kuzey yönü ile çakisincaya kadar pusula yuvasini çevirin. Hedef açisini okuyun ve manyetik farkı bu degerden çikarin.Yeni degeri hedef açisi okuma çizgisine getirin.

A-Cetvel
 B-Hareket Yönü
 C-Mesafe ölçmede kolaylık saglayan ölçekli cetvel
 D-seffaf yüzey
 E-Hedef Açisi Okuma Çizgisi
F-Pusula içindeki Kuzey-Güney Çizgileri
G-Pusula Açi Kadrani
 H-Pusulanin Kuzey Ucu.

seffaf olmasindan dolayi haritanin ölçegi ile ayni ölçekte olan cetvel ile mesafe ve açi ölçümü kolayligi saglar ve çok hafiftir. Silva pusula ile sunlars yapabiliriz;

1-Haritada mesafe bulma

1:25000 ölçekli bir haritada 1cm 25000 cm,250 m ve 0.25 km dir.1 mm ise 25 metredir. Haritadaki her kare 1 km2

Mercekli Pusula

        Farkli amaçlar için saglam ve dayanikli imal edilmislerdir. Hedef açisini, kapakta bulunan ince çelik tel ve açiyi okumaya yarayan mercek üzerinde bulunan yarik vasitasi ile (gez-göz-arpacik gibi) çok hassas ölçebiliriz.

 

PUSULA NASIL OKUNUR?

Pusulayi okumak belirlenmis bir noktaya götüren yönü derecelerle bulmak anlamina gelir. Derecelerini  ögrenmek istedigin nirengi noktasina yüzünü dön. Pusulayi önünde bel seviyesinde ya da biraz daha yukarıda düz olarak tut. Pusulanin tabanındaki "gidilecek yön" ok yönünde ileride duran nirengi noktasini göstersin. simdi pusulanin ignesi pusulanin gövdesi üzerindeki sabit kuzey oku ile çakisincaya kadar pusulanin gövdesini çevir. Pusulanın kuzey ucunun pusula gövdesinin üst tarafındaki N (Kuzey)'i gösterdiğinden emin 01. Gidilecek yön okunun pusula gövdesine değdiği noktada bulunan dereceyi oku.

Bir haritayi pusula ile dogru yöne koymak için önce pusulanı (Kuzey) 360 o'ye ayarla. Pusulanı, bir kenarı haritanın kenarında manyetik kuzey çizgisine gelecek şekilde haritanın üzerine koy. Pusulayı ve haritayı, pusula ignesi kuzey ucu N'yi gösterecek sat kuzey oku ile çıkıncaya kadar birlikte döndür. iste haritan dogru yöne kondu.

HARiTA VE PUSULAYI BiRLiKTE KULLANMANIN BASAMAKLARI 


  1.  Basamak:  Pusulani,  pusula  tabanının  uzun  kenarı  başlangıç ve varis noktalarına değecek ve taban üzerindeki "Gidilecek Yön Oku" gitmek istediğin yönü gösterecek şekilde haritanın üzerine koy.
  2. Basamak: Pusulanın tabanını haritanın üzerinde hareket etmeyecek şekilde sıkıca tut. Pusulanın iğnesini dikkate almayarak, pusula üzerindeki sabit kuzey oku, haritada çizdiğin kuzey güney manyetik çizgilerine paralel oluncaya kadar pusula ve haritani birlikte çevir. Okun ucu haritanın üst tarafını (kuzey tarafini) göstermelidir.
  3. Basamak: Pusulanı haritandan kaldır ve gidilecek yön oku, ileriyi gösterecek biçimde önünde tut. Pusula iğnesinin kuzey ucu, pusula gövdesindeki kuzeyi gösteren okun üzerine gelinceye kadar kendi etrafında dön. simdi pusulanin tabanindaki gidilecek yön oku gitmen gereken yönü gösteriyor. Bu yönde bir nirengi noktası belirle ve bu nirengi noktasına doğru ilerle. Bu noktaya varildiginda baska bir nirengi noktası belirle. Çizdigin rotada ilerlerken düz bir çizgi üzerinde ilerleme zorunda degilsin. iyi bir Oryantiring'ci gidecegi noktaya en kisa zamanda ve en kolay varmak için tüm bilgisini kullanir.

Pusulanın neden çalıştığıysa daha da ilginç. Dünya'nın, içinde koskocaman bir manyetik çubuk barındırdığını düşünelim. Pusulanın kuzey ucunun kuzey kutbunu göstermesi için, Dünya'nın içine gömülü olduğunu varsaydığımız bu koskocaman mıknatıs çubuğun güney ucunun, Kuzey Kutbunu gösteriyor olması gerek (şekilde görüldüğü gibi).


Dünya'yı böyle düşündüğümüzde, mıknatıslara ilişkin "karşıtlar birbirini çeker" kuralına göre, pusula iğnesinin kuzey ucu, Dünya'nın içine gömülü olduğunu varsaydığımız mıknatıs çubuğunun güney ucunu, böylelikle de kuzeyi gösterecek.


Tam olarak doğrusunu söylemek gerekirse, Dünya'nın içinde gömülü olduğunu varsaydığımız mıknatıs çubuğun, Dünya'nın dönme ekseni boyunca değil de merkezden biraz sapmış olduğunu hatırlayalım. Hemen hemen bütün iyi haritalarda, farklı bölgelerde nasıl bir sapma olduğu gösterilir (çünkü gezegenin neresinde olduğunuza bağlı olarak, bu biraz farklılık gösterir).

Dünya'daki manyetik alan yüzeyde oldukça zayıf. Sonuçta Dünya gezegeninin çapı yaklaşık 8000 mil civarında olduğundan, pusulamızı etkileyecek manyetik alanın uzun bir yol kat etmesi gerekiyor. İşte bu yüzden pusulalarda hafif bir mıknatısa ve sürtünmesiz bir yataklamaya ihtiyaç var. Aksi taktirde Dünya'nın manyetik alanı pusula iğnesini döndürmeye yetmeyecektir.


"Dünya merkezine gömülü büyük bir mıknatıs çubuk" benzetmesi, Dünya'nın niçin manyetik alana sahip olduğunu açıklıyor; ancak gerçekte neler olduğunu anlatmaya yetmiyor. Gerçekte neler oluyor?

Kimse gerçekte neler olduğunu bilmiyor, ancak yürürlükteki kuram, yukarıdaki şekilde de görüldüğü gibi, Dünya'nın merkezinin çoğunlukla erimiş demirden (kıpkırmızı) oluştuğunu düşündürüyor.

Fakat merkezin en orta noktasındaki basınç o denli yüksek ki, süper sıcak demir, kristalize olup katılaşır. Dünya'nın dönüşünün yanı sıra, çekirdekten yayılan ısıyla oluşan dikey hava akımı (konveksiyon), sıvı demirin dönel bir biçimde hareket etmesini sağlar. Sıvı demir tabakadaki bu dönel güçlerin, dönme ekseni etrafında zayıf manyetik güçler yarattığına inanılır.

Haritayi Yerlestirmek

Bulunduğunuz yeri biliyor iseniz çevrenizdeki nehir, tepe, köprü gibi isaretlerin yönüne haritayi çevirmek suretiyle haritayi yönüne koyabiliriz. ikinci yol olarak haritayi yere yayariz pusulanin kuzey oku ile haritanin kuzey oku ayni yöne gelene kadar haritayi çeviririz

Haritadan Pusulaya Hedef Açisi Alma

Görüs mesafesinin az olduğu bir alanda haritadan hedef açisini bulup, pusulayi ayarlayarak pusula ile yola devam edilebilir. Haritayı yere koyun gideceğiniz nokta ile bulunduğunuz noktayi bir çizgi ile birlestirin.(Haritanin kuzeyi önüne konmasi gerekli degildir.)     

 

Üç çesit kuzey vardir.

Gerçek kuzey: Kuzey kutbunun oldugu kuzeydir.

Harita Kuzeyi: Haritadaki kuzey ve güney çizgilerinin gösterdigi kuzeydir.

Manyetik Kuzey: Pusula ignesinin gösterdigi kuzeydir. Manyetik kuzey bölgeden bölgeye degisiklik gösterir. Bu degisiklik haritalarda belirtilir.

HARiTANA PUSULA DiLi KONUSTUR


  Harita yönleri ile  pusula  yönleri  arasındaki  farki ortadan kaldirmak için haritanla pusulanin birbiri ile uyumlu  olmasini sagla.  Bunu   yapabilmek  için  de  haritanin  üzerine  manyetik  kuzey  güney  çizgilerini  çiz (Haritanın  altındaki  manyetik  kuzey ile  gerçek  kuzeyi  belirleyen  üçgeni  bul. Bu  üçgenin  manyetik  kuzeyi belirleyen  kenarından  haritanin  yukarisina  dogru bir çizgi çiz. Daha sonra bu çizgiye paralel baska çizgiler çiz.
  Bu haritadaki çizgiler gerçek kuzey çizgisinin 14 derece batisindadir

GPS (GLOBAL POSiTiONiNG SYSTEM)


  Dünya  etrafinda  dönen  24  uydudan  sürekli  aldigi  sinyallerle bulunduğumuz koordinatlari tespit eden, istedigimizde bunlari hafizasina alan ve ilerde tekrar bu noktaya dönmemizi saglayan el büyüklügündeki yardımci alete  GPS denilmektedir.  GPS  gece ve  gündüz kosullarinda belirli noktalar arasini gidebilmemizi saglar. Pusula amaciyla da kullanilir. Hedefe yönelik güzergahtan sapmamız durumunda bizi ikaz eder.
  GPS le  15  metrelik  bir  hata ile  daha önceden  belirlediğimiz  bir  noktaya  tekrar  gidebiliriz. GPS bize hizimizi,  toplam  yürüyüs  mesafemizi,  hedefe  kalan  mesafeyi,  ortalama  hizla  hedefe  varis  zamanimizi verir. Ayrica bulundugumuz irtifa (yükseklik) bilgisi de GPS ten öğrenilebilir.

Pusulalarsiddetli darbelerden de etkilenebilir: Kapsül veya diğer bölümleri kırılabilir, igne yuvasindan çikabilir. Sert darbelerden korumaniz gerekir.

Pusula ile Yön Bulmak
Pusula ile yön bulmak 4 temel baslikta toplanabilir:

  Pusulada Açi  Ayarlamak
- Harita Üzerinde Pusula Açisi Ayarlamak
- Kerteriz Almak - Arazide Açi  Ölçmek
- Kerteriz Takip Etmek

Dünya'nın neresinde durursanız durun, elinizde bir pusula varsa size kuzey kutbunu gösterir. Okyanusun ortasında olduğunuzu düşleyin; her taraf sularla çevrili, hava da bulutlu ve güneş görünmüyor. Elinizde bir pusulanız yoksa yönünüzü nasıl tayin edeceksiniz? GPS uyduları ve diğer ileri teknoloji seyir aletleri icat edilmeden önce insanoğlunun en kolay ve en ucuz yönlendirme aleti pusulalardı. Pusula nasıl çalışıyor ve küçük manyetik alanları saptamada neden böylesine kullanışlı bir alet? Tüm bu soruları yanıtladıktan sonra sıfırdan bir pusula nasıl yaparız, bir de ona bakacağız...

Temel Noktalar

Pusula son derece basit bir alet. Jiroskopik pusulaların tersine manyetik pusulalarda, çok hafif küçük bir mıknatıs, neredeyse sürtünmesiz bir pivot noktası üzerinde durur. Mıknatısa genellikle iğne denir. İğnenin bir ucu "N" ile işaretlenir ve belli bir renkle boyanır, böylelikle kuzeyi gösterdiği belirtilir. Yüzeysel olarak bakıldığında pusulayla ilgili her şey işte bu kadar!
Dünya'nın manyetik alanı çok zayıf olduğundan, pusula, herhangi bir şeyin yarattığı çok hafif manyetik alanların saptayıcısından başka bir şey değildir.

Jiroskopik Pusulalar

 Burada yaratmış olduğumuz türden bir manyetik pusula, gemiler ve uçaklar gibi hareket halindeki platformlarda sorun yaratır. Terazide olmak durumunda olduğu için, platform hareket ettikçe kendini çok yavaş bir şekilde düzeltmeye çalışır. İşte bu yüzden çoğu gemi ve uçakta Jiroskopik pusulalar kullanılır.

Döner jiroskop, salınımlı bir çerçeve içinde desteklenerek döndürülürse, platform dönse bile gösterdiği yön değişmeyecektir. Jiroskopik pusulada bu eğilim, bir manyetik pusula benzetmesi olarak kullanılabilir. İlk başta manyetik bir pusula referans olarak kullanılarak, Jiroskopik pusula ekseninin kuzeyi göstermesi sağlanır. Jiroskopik pusula içindeki bir motor, jiroskopun dönmesini sağlar; böylelikle Jiroskopik pusula kuzeyi göstermeyi doğru bir şekilde sürdürür, ve gemi ya da uçaktaki yan yatma, türbülans gibi hareketlerden doğacak yanlışlıklar ortadan kaldırılmış olur. Cayropusulalar periyodik olarak manyetik pusulalarla karşılaştırılarak, olabilecek yanlışlara karşı korunur

 

 

   

iKi KUZEY

Harita ve pusulayi birlikte kullandiginda iki kuzey oldugunu unutma. Harita gerçek kuzeye göre çizilmistir. Haritandaki bütün boylamlar cografi kuzey kutbunu gösterir. Pusulanın kuzey ucu manyetik kuzeyi yani gerçek kuzeyi, kuzey kutbunun 1.600 km. Güneyinde Kuzey Buz Denizinde  bulunan BATHURST adasini gösterir. Haritanin boylamlari ile pusulanin ignesinin gösterdigi kuzey arasındaki farka "sapma açisi" denir. Bu sapma nedeni ile pusulan ve haritani birlikte kullandigin her durumda bu farki göz önünde bulundurmalisin.

 

Pusulalari Kullanirken ve Saklarken Dikkat Edilmesi Gerekenler


 Pusula, Dünyamizin manyetik alani etkisiyle çalistigi için, yere paralel tutarak kullanilmasi gerekir.

Pusulayi dogru tutus, pusulanin yön oku (yani pusulanin önü) vücudumuzun önünde ve tam karsimiza bakacak sekilde olmasidir. Pusulayi eliniz veya bileginiz ile degil, bütün vücudunuzu çevirerek döndürmelisiniz. Aksi takdirde bir miktar saga veya sola kayarak ilerlersiniz.

Elektro manyetizma prensibi ile çalişan pusula yüksek gerilim hatlari, radyo vericileri, GSM telefonlari, vb manyetik alan üreteçlerinin yakınında dogru çalışmaz. Ayni nedenden dolayi taşıtlar, çelik yapili binalar ve hatta demir malzemeli bir masa manyetik iğneyi saptiracaktir.

Pusulayi güçlü miknatis ve üreteçlerden (hoparlör, trafo, vb) uzak tutmak gerekir. Pusula ignesinin manyetikligi bozuldugunda dengeye gelme süresi uzayabilir, hatta bazi durumlarda tam ters yön gösterebilir. Pusulalar sicaklik ve basinç degisimlerinden de etkilenirler. Kapsül içindeki sivi 1500mt yükseklikten sonra içinde kabarciklar oluşturmaya baslar. Genelde tekrar alçalinca bunlar kaybolur. Ancak asiri sicak ve soguk kosullarda uzun süre kalan pusulalarda oluşan kabarciklar kalici olabilir. Pusulalarin yaz aylarinda araçlarin isinan bölümlerinde saklanmas ömrünü hizla bitirebilir.


Pusulamızı Nasıl Yaparız?

Eğer bir pusulanız yoksa, yüz yıl önce insanlar nasıl kendi pusulalarını yapmışlarsa, siz de kendinize bir pusula yapabilirsiniz. Pusula yapmak için aşağıdaki malzemelere gereksinim var:

Bir iğne, ya da ince demir bir çubuk, hatta düzeltilmiş bir kağıt atacı bile olur.

Bir mantar parçası, bir küçük köpük, bir parça plastik gibi, yüzen küçük bir şey.

İçinde 2,5 cm kadar su olan 20-30 cm çapında, örneğin kek kalıbı gibi bir kap.

İlk adım, iğneyi mıknatısa dönüştürmek. Bunun en kolay yolu, iğneyi, mıknatısa 10-20 kez sürtmek. Bir mıknatıs bulamıyorsanız, her evde bulunan bir konserve açacağını kullanabilirsiniz.
Yüzer parçayı, şekildeki gibi su dolu kabınızın ortasına yerleştirin. Manyetik iğnenizi tam orta yerine yerleştirin. İşte size sürtünmesiz bir yatak.

Çok yavaş bir şekilde dönerek kuzeyi gösterecektir! İşte çok basit bir pusula yaptık.