|
SEXTANT
Dâirenin altida biri
büyüklügünde bir açiya sâhip oldugu için, sekstant ismini
almistir. 1731 senesinde John Handley tarafından yapılan ilk 45
derecelik oktantla modern sekstant arasında hemen hiç fark
yoktur
Alm. Sextant (m), Fr. Sextant (m), ing. Sextant.
Denizlerde gemicilerin, bulundukları yerin mevkiini
anlayabilmeleri için, günesle ufuk düzlemi arasındaki
açisal mesâfeyi ölçen optik seyir cihazi
Sekstant ayni zamanda gemiden veya uçaktan herhangi
bir gök cisminin yüksekligini ölçmeye de yarar.
Bunlardan en basiti kuzey yarım kürede kutup yildizinin
açisal yüksekligini bulmaktir. Sekstantla en hassas
mevki tâyini, günesin en yüksek noktasina ulastigi öglen
vakti yapilir. Bu en yüksek noktaya güneşin üst yücelim
noktasi denir.
Sekstant ayni zamanda gemiden veya uçaktan herhangi
bir gök cisminin yüksekligini ölçmeye de yarar.
Bunlardan en basiti kuzey yarım kürede kutup yildizinin
açisal yüksekligini bulmaktir. Sekstantla en hassas
mevki tâyini, günesin en yüksek noktasina ulastigi öglen
vakti yapilir. Bu en yüksek noktaya günesin üst yücelim
noktasi denir.
Sekstantla açi ölçmek için, sekstant dürbününden
gemici, ufuk hattina bakar. Gemici, gemi güvertesinde
dik olarak durdugu ve gemiyle beraber sallandigi için
ölçülecek açı hiç degişmez. Günesin aynalardan yansıyan
görüntüsü de tam ufuk hattına çakistigi an sekstant
açisi okunur.
Açinin okundugu yerel saat da tablolarda kullanilmak üzere
hassas olarak tespit edilir.
Modern sekstantlarda ufuk aynasinin yarisi gümüslenmistir. Bu durumda
sekstant teleskopundan bakildiginda teleskopta hem günes, hem de ufuk
düzlemi yanyana görülür. Ölçüm kolayligi için günesin parlakligini
azaltan filitreleme, açiyi hassas bir sekilde okumak ve açi degistirmede
süratli olabilmek için verniyer sistemi de bulunur.
Sekstantin hava trafiginde de önemi vardir. Uçak sekstantinda çogu kere
ufuk düzlemi yerine su tesviye âleti ölçümde yatay hatti verir. Sekstant
uçakta astrdom denilen seffaf çikintiya yerlestirilir
GPS ile koordinat belirleme nasil gerçekleşir?
Kullanicinin elindeki GPS alicisi anteninin yeryüzünde
bulunduğu yerin 3 Boyutlu koordinatlarinin { (X,Y,Z) veya (Enlem
( ),
Boylam( ),
Elipsoid Yüksekliği(h)) veya Askeri Grid Referans Sisteminde
(Sağa – Yukari degerler) } ve yukarıda ifade edilen zaman
hatasi (ót)’nin belirlenebilmesi için eş zamanlı olarak en
az 4 uydudan sinyal alınmasi gerekmektedir .
|
sekil
2
NOKTA KONUMU ( X,Y,Z ) ve ZAMAN T BiLiNMEYENi
Dört uyduya olan mesafe (pseudo-range), yukarıdaki (1)
eşitliğinden faydalanarak 4 adet olarak olusturulur
Burada Uydu-Alici mesafeleri
açık olarak, uydu ile alici anteni arasi mesafe
eşitliklerinden yararlanarak,
-Dört ayri uydunun dik koordinatlarindan
 ,
-Alici anteninin dik koordinatlarinin (X, Y, Z) çikarilmasi
ile elde edilir
Bunlar, esitlikler halinde gösterilecek olursa asagidaki
ifadeler elde edilir
UA eşitliklerinde bulunan uyduların dik koordinatları
,
uydu sinyali ile gönderilen “uydu almanak” verilerinden elde
edilmekte olup, alici tarafindan sinyalin çözülümü ile
bilinir durumdadir
Eisitliklerde, hesaplanmak üzere bilinmeyen büyüklükler,
sadece alici anteninin 3 Boyutlu koordinatları (X Y Z) ve
zaman bilinmeyenleri
 ’dir
Ölçülen dört ayrı
ile söz konusu dört bilinmeyen için dört esitlik, alicida
yapilan hesap ile (kalman filtreleri veya en küçük kareler
yöntemi) çözülerek aranan alıcı anteni koordinatları (X, Y,
Z) bulunur
Elde edilen alici koordinatlarıi, yer merkezine göre tanimli
WGS84 Referans Sistemindedir.
Mail iletisim Adreslerimiz
ecyk@ecyk.net
yonetim@ecyk.net
nesetdogan@ecyk.net
Haberlesme
Grubumuz 
|
GÖKSEL NAViGASYON NEDiR?
Göksel navigasyon, açik denizlerde ve okyanuslarda gök
cisimlerinin konumlarina bakarak teknenin konumunu bulma sanatidir. Her
ne kadar “sanat” olarak adlandiriliyorsa da alti-yedi yüzyil boyunca
sürekli gelistirilen ve basitlestirilen göksel navigasyon aslinda
bilimsel bir yöntemdir.
GPS gibi son derece gelismis uydu sistemlerinin
varligi, açik denizlere çikmak isteyen denizciler için bir güvence
olmaktan uzaktir. Her şeyden önce askeri bir sistem olmasi ve elektrikli
alicilarla çalismasi GPS’in ana navigasyon sistemi olarak
kullanilmasinin önündeki baslica engellerdir.
Bu nedenle göksel
navigasyon günümüzde hala ciddi denizciler arasinda yaygin olarak
kullanilmakta ve ögretilmektedir.
GÖKSEL NAViGASYON NASIL YAPILIR?
Temel amaci teknenin o andaki enlem ve boylamini bulmak olan
göksel navigasyonu uygulayabilmek için gerekli temel araçlar, iyi bir
sekstant, duyarli bir kronometre-saat ve denizci almanagindan (Nautical
Almanac) ibarettir.
Sekstant ile gök cisimlerinin (Günes, Ay, yildizlar,
gezegenler) ufuktan yükseklikleri duyarlı bir sekilde ölçülür ve ölçüm
zamanı not edilir. Ölçüm en az iki gök cismi için yapılarak konmumun
daha iyi bulunması sağlanır. Saglikli konum bilgisi için teknenin
paraketa seyri ile elde edilmiş olan kaba konum bilgisinin de
kaydedilmis olmasi gerekir.
|
